Een bijdrage aan het maatschappelijk debat

Aanpakbedrijventerreinen.nl is de weergave van ervaringen en meningen van iemand die een kennelijk eigenwijze manier van kijken heeft naar de aanpak van bedrijventerreinen. U vindt hier columns, begripsomschrijvingen en lessen uit projecten die allemaal een persoonlijke noot hebben. Doe er inspiratie uit op. Ga het debat erover aan. Bekritiseer de standpunten. Kortom: verrijk het debat en de kennis over de aanpak van bedrijventerreinen!

Op deze site komen aan bod:

  • een overzicht van ervaringen. In alle gevallen betreft het projecten waaraan ik op enig moment een bijdrage heb mogen leveren. De teksten zijn niet uit reeds bestaande documenten overgenomen. Ze zijn namelijk nu niet meer voor de opdrachtgever en de belanghebbenden geschreven, maar om het maatschappelijk debat over bedrijventerreinen een impuls te geven;
  • prikkelende stellingname op basis van de ervaringen. Alle uitspraken in de columns zijn gebaseerd op de ervaringen, en dus empirisch onderbouwd. Ze geven een heel persoonlijke inkleuring van de werkelijkheid op bedrijventerreinen, en vooral het beleid en de uitvoering van beleid over bedrijventerreinen;
  • een overzicht van begrippen. Er is geen algemeen geaccepteerde set van termen die iedereen op de zelfde wijze hanteert. Ik probeer er niet nog meer verwarring aan toe te voegen, maar voel me wel verplicht om de site begrijpelijk te maken door mijn eigen betekenissen van termen in ieder geval helder te verwoorden;
  • een overzicht van het beleid en de uitvoeringsregelingen van provincies. Zij hebben en spilfunctie in de aanpak van bedrijventerreinen. Daarom ook een speciale plaats voor hun doelstellingen en de instrumenten die zij inzetten om hun beleid te verwezenlijken;
  • een tijdlijn waarop alle ervaringen geplaatst zijn. Zo kunt u nagaan in welke volgorde de inzichten zijn ontstaan en gegroeid;
  • een kaart met daarop de locaties waar de ervaringen zijn opgedaan.


  1. Grondwaardekubus

    De grondwaardekubus is een concept dat zowel bij het denken over uitvoerbaarheid van herstructurering van bestaande bedrijventerreinen als bij haalbaarheid en duurzaamheid van nieuwe bedrijventerreinen een rol kan spelen. De kubus laat zien hoe autonome dynamiek zich voltrekt. Dus dynamiek die niet actief door een overheid gestuurd en geregisseerd wordt. Daarmee zegt het ook iets over de risico’s die je als overheid neemt als je tegen de natuurlijk beweging van de kubus in wilt sturen.

    De kubus bestaat uit drie assen, die ook de volgorde verbeelden waarin de dynamiek op bedrijventerreinen normaal gesproken gestalte krijgt:

    1. een bedrijf vestigt zich, en zodra het meer nodig  ruimte heeft dan het pand dat het aanvankelijk had neergezet, kiest het voor aan- en bijbouwen. Het bebouwingspercentage stijgt dientengevolge.
    2. zodra het maximaal toegestane (zie: bestemmingsplan) of werkbare bebouwingspercentage (dat hangt af van de specifieke wensen van het bedrijf) is bereikt, en het bedrijf wil blijven, zal het de oplossing zoeken in de bebouwingshoogte;
    3. zodra ook die maximaal is benut (de grenzen worden wederom bepaald door zowel het bestemmingsplan als de specifieke wensen van het bedrijf), rest het bedrijf niets anders dan een verhuizing. Het kan dan alleen maar opgevolgd worden door een bedrijf dat een hogere toegevoegde waarde per hectare genereert. Anders is aankoop, sloop en vervolgens nieuwbouw van het leeggekomen kavel onbetaalbaar. Bedrijven zijn er in 6 stappen van toegevoegde waarde: elk een laag die steeds verder naar achter ligt in de kubus.

    De natuurlijke beweging door de kubus heen is dus van links voor en onder naar rechts boven en achter: van een laag bebouwingspercentage en lage bebouwingshoogte en relatief lage toegevoegde waarde per hectare naar een maximale benutting van bebouwingspercentage, bebouwingshoogte en toegevoegde waarde.

    De zes lagen heten:

    1. Vervoer en opslag voornamelijk in de open lucht;
    2. Vervoer en opslag grotendeels in gebouwen
 – Productie met omvangrijk ruimtegebruik vergeleken met de omzet;
    3. Productie met gemiddeld ruimtegebruik vergeleken met omzet;
    4. Grootschalige detailhandel, horeca en leisure;
    5. Productie met hoge omzet vergeleken met ruimtegebruik;
    6. Kantoren.

    Overheden kunnen met het bestemmingsplan eenvoudig sturen op elk van de drie parameters. Voor Consumentvoorzieningen (laag 4) en Kantoren (laag 6) is er bijna overal wel specifiek beleid van provincie, regio, en/of gemeente. Daarom zijn die functies lang niet overal toegelaten en worden ze op andere plekken juist per se gewenst.

     

WIKI VAN BEGRIPPEN

  1. Transformatie

    Een door een overheid geïnitieerde, geregisseerde en actief gestuurde aanpak van (een deel van) een bestaand bedrijventerrein, gericht op een verandering van de functie, en meestal ook op herontwikkeling van het vastgoed en de buitenruimte. De verandering van functie is cruciaal om aan de definitie te voldoen: na transformatie is wat ooit bedrijventerrein was geen bedrijventerrein meer. Daarvoor hoeft niet per se herontwikkeld te worden. Dus sloop en nieuwbouw of grootschalige aanpassing van gebouwen zijn meestal wel een gevolg van de functieverandering, maar daarmee niet...
  2. SER-ladder

    De Ministers van toenmalig VROM en EZ zeggen in hun brief Kamerstuk 2007/2008, 31 200 XI, nr. 73 de SER-ladder uit: “Wij zien de SER-ladder als volgt: 1.Nut en noodzaak bepalen. Dit leggen we uit als de behoefteraming van iedere provincie, uitgesplitst per regio voor de komende 4 à 5 jaar. Bij de nut en noodzaak bepaling zijn ook de beleidsmatige ambities van de provincie te betrekken, en de vraag van de markt. Deze worden vervolgens vertaald in de ruimtebehoefte, rekening houdend met de mogelijkheden...
  3. Herontwikkeling

    Van herontwikkeling spreken we wanneer een bestaand pand of een combinatie van aaneengesloten bestaande panden en kavels geheel of gedeeltelijk wordt gesloopt om vervolgens aangepast te worden aan de wensen van de ondernemer. Dit hoeft niet per se te betekenen dat het zittende bedrijf verhuist. Met name grote ondernemingen doen aan herontwikkeling van hun vastgoed en installaties op hun eigen terrein. Ze houden dus altijd enige schuifruimte over om eerst enkele afdelingen / activiteiten te verhuizen  naar een pand dat op een nog leeg gedeelte van het...
  4. Herprofilering

    Van herprofilering is sprake als zich op een bestaand kavel een nieuw type bedrijf vestigt dan er nu gevestigd is of laatstelijk voorafgaand aan de huidige leegstand gevestigd was. Omdat de gebruikswensen van bedrijven zeer specifiek zijn, gaat herprofilering vaak gepaard met herontwikkeling van het vastgoed. Alleen als een pand aan de volgende twee voorwaarden voldoet voor de nieuwe gebruiker zal geen herontwikkeling noodzakelijk zijn: het pand voldoet functioneel gezien aan de wensen van het nieuwe bedrijf (kwalitatief criterium); het pand biedt voldoende groeimogelijkheden voor de toekomst...

De projectlocaties






Enkele fragmenten uit columns

  1. Hoe bestaande bedrijventerreinen wél met nieuwe concurreren

    Het debat over bedrijventerreinen wordt op sommige onderdelen gekenmerkt door grove generalisaties op basis van statistieken en anekdotes. Een van de steeds weer terugkerende expliciete of impliciete stellingnames van deelnemers aan het debat is dat bestaande terreinen kansloos zijn zodra een nieuw terrein op de markt wordt gebracht. Nu heb ik elders al uitgelegd waarom naar mij mening nieuwe terreinen bestaande niet leeg trekken. Hier wil ik dieper ingaan op de redenen waarom bestaande terreinen best met nieuwe kunnen concurreren, en vooral in welke gevallen...
  2. Politiek gaat met statistiek aan de haal

    De overduidelijke politieke rem die er staat op de aanleg van nieuwe bedrijventerreinen, steun ik ten dele. Maar waar ik echt moeite mee heb, is de argumentatie die daarbij gehanteerd wordt. Die is namelijk gebaseerd op een interpretatie van statistieken die beslist tot een incomplete redenering leidt. Die statistieken stellen onomstotelijk vast dat er steeds meer grond in Nederland als bedrijventerrein gebruikt wordt. Nu wil ik zelf ook liever kwaliteit dan kwantiteit, en dus wil ik ook geen ongebreidelde groei van het aantal hectaren bedrijventerrein....
  3. Overheden belonen fout gedrag op bestaande terreinen

    Herstructurering als overheidsactiviteit mag zich in grote belangstelling verheugen. Er zijn veel bijeenkomsten, er is aandacht in de media, en er is publiek geld beschikbaar. Ik ben zelf veelvuldig werkzaam in processen die als “herstructureringen” worden aangeduid. En dan word ik ingehuurd door een overheid. De eerste regel die ik met ze afspreek is “geen publiek geld ter ondersteuning van private investeringen”. Niet omdat Europa over de schouder meekijkt (wat op zich wel zo is), maar omdat herstructurering zelf dan verwordt tot een spelletje “wie...
  4. Kostenverhaal bij herstructurering: een hele uitdaging

    Ja, er is natuurlijk voorlopig nog de constructie met een BIZ, maar als u die nu nog niet heeft, dan zal die er ook niet komen. Want er mag er geen nieuwe BIZ meer komen. Op zich al een teken aan de wand. Als het instrument BIZ onder andere bedoeld was om geld op te halen voor herstructurering, dan vrees ik dat het grondig gaat mislukken. Daarvoor zijn er te weinig BIZ-constructies opgezet. En straks kunnen ze dus niet meer. En dan? Ik weet eerlijk...


Enkele van de projecten

  1. Rijswijk Plaspoelpolder: wel heel veel vastgoed nodig om herstructurering betaalbaar te maken (2004)

    Beschrijving De Plaspoelpolder is bestuurlijk gezien een gemeenschappelijke regeling tussen de gemeenten Den Haag en Rijswijk. In de dagelijkse praktijk een werkgebied van 150 ha met een geschiedenis van meer dan 50 jaren, en een aantal arbeidsplaatsen dat, afhankelijk is van de vraag hoe je de registraties van uitzendkrachten, en medewerkers van bouw- en schoonmaakbedrijven meetelt, meer of minder boven de 20.000 ligt. Een terrein met toen (2004) zeker 50.000 m2 leegstand en delen die -ook wat mijzelf betreft- niet aan zelfs maar minimale kwaliteitseisen...
  2. Barneveld: wonderlijk gedrag van ondernemers? Of van de overheid? (2008)

    Beschrijving De lessen in Barneveld waren voor mijn gevoel een spiegel voor alle overheden. Ze wijzen op duidelijke gevaren in klassieke benaderingen voor alles wat met bedrijventerreinen en bedrijfsverplaatsingen te maken heeft. Zowel de aanleg van een nieuw terrein, de herstructurering van het bestaande terrein als de verplaatsing van een bedrijf liepen niet zoals gewenst. Allereerst de herstructurering. Er was een bedrijf een icoon geworden van hoe slecht het allemaal kon zijn. Ik had het voorrecht om de eigenaar te spreken. Hij was dus zeker...
  3. Bergambacht: ontwikkeling uitbreiding De Wetering (2007-2010)

    Beschrijving De ontwikkeling van 13,5 hectare netto en 16 ha bruto nieuw bedrijventerrein kan in veel gemeenten geschieden door de gemeente zelf, omdat ze de grond in eigendom heeft. Bergambacht had echter al vele jaren geleden afscheid genomen van actieve grondpolitiek. Bij aanvang van het project werd door de gemeente natuurlijk de eigendomssituatie in kaart gebracht. Het terrein was al jaren geleden in het streekplan aangewezen als nieuwe subregionaal bedrijventerrein, en de rode contour is strak om het terrein heen getrokken. Lang nadenken over de...

RECENT OP TWITTER

stecgroepstecgroep: Te veel #bedrijventerreinen? Durf te snoeien! Reken door wat de kosten zijn van uw plannen en vergroot het bewustzijn. http://t.co/xDbZGJWF
16/05/12, 10:13
DKierkelsDKierkels: En hopelijk volgt morgen ook een positief bericht uit regio GreenPort! #herstructurering #bedrijventerreinen #LHB
15/05/12, 10:27
JeroenNootJeroenNoot: Zo in de auto naar Purmerend voor de werkgroep Baanstee. Ondernemers, gemeente en politie werken samen aan kwaliteit #bedrijventerrein.
15/05/12, 10:33
DeKimHekwerkDeKimHekwerk: Mooie klus in #Amstelveen, 300 meter hekwerk ter afscheiding #bedrijventerrein en groene zone. Na 2 jaar eindelijk in opdracht!
11/05/12, 12:50


Slider by webdesign